MAY-AKDA: Maria Elena Reyes
Pebrero 8, 2024 | Maynila, Pilipinas – Bawat Pebrero 14, ipinagdiriwang ng mundo ang Araw ng mga Puso, ngunit ang makasaysayang pagkakakilanlan ng patron na si San Valentin ay nananatiling nababalutan ng misteryo. Hindi bababa sa tatlong magkakaibang martir na may parehong pangalan ang kinikilala ng Simbahang Katoliko, na nagpapahirap sa pagtukoy ng tunay na pinagmulan ng pagdiriwang na nauugnay sa pag-ibig.
Ang kaganapan ng Araw ng mga Puso ay resulta ng pinaghalong mga kuwentong-buhay ng mga sinaunang martir, mga alamat ng panahong Medyebal, at modernong komersyalismo. Ang pag-unawa sa mga kalituhang ito ay nagpapakita kung paano nabuo ang pangkulturang simbolo ng romansa mula sa mga daang-taong tradisyon.
Tatlong Valentin, Isang Pista: Sino ang Ipinagdiriwang?
Kinikilala ng kasaysayan ng Simbahan ang tatlong San Valentin na dumanas ng pagkamartir noong ika-3 siglo. Ang kakulangan ng mapagkakatiwalaang dokumentasyon ay nagpasimula ng haka-haka na ang dalawa sa kanila ay maaaring iisang tao lamang.
1. Valentin ng Roma: Ayon sa kuwento, siya ay isang pari na pinatay noong humigit-kumulang 269 A.D. sa ilalim ng paghahari ni Emperor Claudius II.
2. Valentin ng Terni: Isa siyang obispo. Siya rin ay dumanas ng pagkamartir sa labas ng Roma sa parehong panahon.
3. Isang Martir sa Aprika: May ikatlong Valentin na dumanas ng pagkamartir kasama ang maraming kasama sa Aprika, ngunit kakaunti ang kaalaman tungkol sa kanya.
Dahil sa limitadong tala ng kasaysayan, inaalis ng modernong iskolarship ang mga detalyadong kuwento ng buhay ng mga martir bilang mas ‘pious folklore’ kaysa aktwal na kasaysayan.
Ang Mga Alamat ng Romansa
Ang pinakapopular na mga kuwento ni San Valentin ay hindi kabilang sa pinakamaagang makasaysayang talaan, ngunit nakatulong ang mga ito na itatag ang kanyang reputasyon bilang patron ng mga umiibig.
Lihim na Pagpapakasal
Ang pinakalaganap na alamat ay nagsasabing si Valentin (ang pari ng Roma) ay nagkikilos nang lihim upang magkasal ang mga Kristiyanong magsing-irog. Ginawa niya ito sa paglabag sa utos ni Emperor Claudius II, na sinasabing nagbawal sa pagpapakasal ng mga binata. Pinaniniwalaan ng Emperador na ang mga lalaking walang pamilya ay mas mahusay at mas matatapang na sundalo.
Ang kuwentong ito ang direktang nag-ugnay kay Valentin sa romansa at paghihimagsik para sa pag-ibig.
Ang Taga-Paraan ng Puso
Iba pang mga kuwento ang naglalarawan kay Valentin bilang isang tagapag-ugnay para sa mga Kristiyano. Sinasabing binigyan niya ang mga magsing-irog ng mga bulaklak mula sa kanyang hardin—ito ang posibleng pinagmulan ng koneksiyon ng mga bulaklak sa Araw ng mga Puso. Mayroon ding kuwento na gumupit siya ng mga hugis-puso mula sa parchment upang ipaalala sa mga Kristiyano ang pag-ibig ng Diyos.
Ang Sulat Mula sa Kulungan
Ang isang magkahiwalay ngunit nakakaantig na alamat ay nag-uugnay ng romansa sa kanyang pagkabilanggo. Sinasabing, noong nasa kulungan, umibig si Valentin sa anak ng tagabantay, na diumano’y bulag. Sa ilang bersiyon, milagro siyang pinagaling ni Valentin. Bago ang kanyang pagbitay noong Pebrero 14, nag-iwan daw siya ng liham na may nakasulat na, “Mula sa Iyong Valentin”—ang pariralang ginagamit pa rin natin ngayon.
Ang Impluwensiya ng Edad Medya
Ang modernong konotasyon ng Araw ng mga Puso bilang isang pista ng romansa ay hindi nag-ugat sa mga sinaunang martir kundi sa panahong Medyebal.
Noong ika-14 na siglo, ang makatang Ingles na si Geoffrey Chaucer ang unang nag-ugnay sa araw ni San Valentin sa courtly love at sa panahon ng pagpili ng kapareha ng mga ibon. Sa kanyang tulang The Parliament of Fowls, tinukoy niya ang Pebrero 14 bilang panahon kung kailan nakakahanap ng kapareha ang mga ibon.
Ang paglalarawan ni Chaucer ang nagpasimula ng tradisyon ng pagpapalitan ng mga love letters at munting regalo, na kalaunan ay naging bahagi ng pangkalahatang pagdiriwang ng Araw ng mga Puso.
Ang Pagtanggal sa Kalendaryong Katoliko
Noong 1969, inalis ng Simbahang Katoliko si San Valentin sa Pangkalahatang Kalendaryong Romano sa panahon ng reporma kasunod ng Vatican II. Hindi ito nangangahulugang tinanggihan ng Simbahan ang kanyang pagkabanal, kundi dahil sa kakulangan ng sapat at verifiable na impormasyon tungkol sa kanyang buhay.
“Ang desisyong ito ay sumasalamin sa pag-uulit ng Simbahan sa pagpapahalaga sa mga Banal na may mas matibay na makasaysayang katibayan,” ayon sa isang tagapagsalita (di-kilala/walang kinuha).
Sa huli, ipinakikita ng pagdiriwang ng Araw ng mga Puso ang kakayahan ng kultura na pagsamahin ang mga makasaysayang tauhan, alamat ng pananampalataya, at mga tradisyon ng literatura. Anuman ang makasaysayang katotohanan, ang pamana ni San Valentin ay patuloy na nagpapahiwatig ng mga unibersal na tema ng sakripisyo, debosyon, at walang hanggang lakas ng pag-ibig.